Lekcja 2 – czyli ryż i jajka

 

ข - obrazek

I znów zupełnie przypadkowo tak się złożyło, że druga literka w kursie jest też drugą literą tajskiego alfabetu :). To:

ข ไข่
, czyli „ko – kaj1 (jajko)”.

Co było pierwsze, jajko czy kura? W przypadku tajskiego alfabetu – to drugie 🙂

W alfabecie IPA: [kʰ]

ข ไข่ to bardzo często używana litera i występuje w wielu pospolitych wyrazach, z których niektóre poznacie poniżej. Dla nas jest również ciekawa dlatego, że jest jedną ze spółgłosek z grupy wysokiej. Znaleźliście ją już na tablicy spółgłosek? Dobrze. Spółgłoski z grupy wysokiej charakteryzują się tym, że w przeciwieństwie do tych z grupy średniej i niskiej wymawia się je z tonem rosnącym. Uwaga – chodzi tu tylko o sytuacje, kiedy spółgłoska występuje sama, bez żadnej samogłoski czy znacznika tonu. A tak się składa, że recytowanie alfabetu właśnie jest takim przypadkiem.

Posłuchajcie jeszcze raz ก ไก่ i ข ไข่ jedno po drugim:

ก ไก่
, czyli „go – gaj1 (kurczak)”.

ข ไข่
, czyli „ko – kaj1 (jajko)”.

Wyraźnie słychać (to znaczy mam nadzieję, że wyraźnie słychać :)), że ton dla ก jest inny niż dla ข. A to dlatego właśnie, że ก jest spółgłoską z grupy średniej, a ข z wysokiej. Natomiast oba słowa występujące po nich, czyli ไก่ i ไข่ brzmią bardzo podobnie, również dlatego, że oba mają ten sam ton – niski. W obu przypadkach za ton niski odpowiada głównie znacznik tonu ่ (ten przecinek na górze). Słuchając kolejnych spółgłosek zwróćcie uwagę, że ton z jakim czytamy spółgłoskę występującą samodzielnie (czyli nie będącą częścią wyrazu!) jest taki sam dla wszystkich spółgłosek z danej grupy.

Pamiętacie może, że przy ก mówiłem, że to jedna z dwóch spółgłosek bez „kółeczka”? No więc, w ข kółeczko już jest :). I tak jak w przypadku wszystkich spółgłosek z kółeczkiem, to od niego zaczynamy pisać ten znak.

Gdzie możemy zobaczyć ข ไข่ na wolności? Ta literka obecna jest zarówno w wyrazie „jajko”, czyli ไข่, jak i w być może najpopularniejszych tajskim wyrazie: „ryż” czyli ข้าว. Znaczy to, że tak samo jak ก ไก่ najłatwiej znaleźć ją w menu :). Spróbujecie znaleźć oba wyrazy na poniższym zdjęciu:

menu-restauracja
(Zaznaczone wszystkie ข ไข่ na tym zdjęciu można zobaczyć tutaj)

W jakich innych popularnych wyrazach znajdziemy ข ไข่?

ขวด
kułat1 – butelka

ขอ
koo4 – poproszę…
/ chciał(a)bym
ของ
kong4 – należący do (kogoś)

ขับ
kap1 – prowadzić pojazd (samochód, itd.)

ขา
kaa4 – noga

ขาย
kaaj4 – sprzedawać

ขาว
kaao4 – biały/a

ข้าว
kaao2 – ryż

ขี่
kii1 – jechać na czymś (motocyklu, koniu, itd.)

เขา
kaao4 – ona/ona/ono/oni/one

เข้า
kaao2 – wejść

เขียว
kieł4 – zielony/a (kolor)

แขก
kek1 – gość

แข็ง
keng4 – twardy/a

ไข้
kaj2 – gorączka

Jeśli porównacie te słówka ze słówkami z poprzedniej lekcji, zauważycie, że o wiele więcej z nich ma ton rosnący (czyli 4). Jest to ton naturalny dla wszystkich spółgłosek z grupy wysokiej, chociaż oczywiście można go zmienić przez zastosowanie znaczników tonu i innych manewrów :).

A teraz kilka przykładowych wyrażeń z użyciem słów z obu lekcji. Spróbujcie sami wykombinować co znaczą :):

อยากกินข้าว jaak1gin0kaao2 chcę jeść ryż
ขาของเด็ก kaa4kong4dek1noga dziecka
แข็งมาก keng4maak2bardzo twardy/a
ขายยาก kaaj4jaak2trudny/a do sprzedania
ขวดเล็ก kułat1lek3mała butelka
เขารักลูก kaao4rak3luuk1 ona/ona/ono/oni/one kocha(ją) dziecko

Odpowiedzi zobaczycie po zaznaczeniu ciemnych pasków kursorem ;).

***Paragraf dla ambitnych***
Czym tak naprawdę różni się wymowa ก od ข, jeśli nie mamy do pomocy wyrazów ไก่ i ไข่? Na mojej stronie oraz w wielu innych źródłach dla tej pierwszej używa się litery „g”, a dla drugiej „k”, ale na przykład w alfabecie międzynarodowym IPA nie ma „g” tylko [k] i [kʰ]. Co oznacza to małe [ʰ]? Przydech. Czyli rodzaj artykulacji krtaniowej lub tylnojęzykowej. Tak w niektórych gwarach polskich mówi się słowa: harmata, HAmeryka. I to właśnie przydech jest kluczem do rozróżnienia wymowy ก od ข :).

Następna strona „Lekcja 3, czyli o niemądrych bawołach” ->